Đăng ký để đọc hướng dẫn triển khai chi tiết
Phần tiếp theo trình bày các bước áp dụng ATAG cho công cụ biên tập, CMS và quy trình xuất bản nội dung.
ATAG (Authoring Tool Accessibility Guidelines) là hướng dẫn dành cho các công cụ dùng để tạo, chỉnh sửa hoặc xuất bản nội dung web. Các công cụ này có thể là công cụ biên soạn, trình soạn thảo trang, hệ thống quản lý nội dung hoặc những chức năng đăng bài trong một nền tảng web.
Điểm quan trọng của ATAG là không chỉ nhìn vào trang web sau khi đã xuất bản. ATAG đặt câu hỏi sớm hơn: công cụ dùng để tạo nội dung có dễ sử dụng với mọi người không, và công cụ đó có giúp người biên tập tạo ra nội dung dễ tiếp cận hơn không?
ATAG giải quyết vấn đề gì?
Khi một bài viết, biểu mẫu hoặc trang sản phẩm được tạo ra, nhiều quyết định về khả năng tiếp cận đã được đưa vào ngay trong công cụ biên tập: tiêu đề có đúng cấp không, hình ảnh có văn bản thay thế không, thao tác có dùng được bằng bàn phím không, thông báo lỗi có rõ ràng không. Nếu công cụ không nhắc hoặc không hỗ trợ những điểm này, lỗi accessibility rất dễ xuất hiện từ đầu quy trình.
Vì vậy, ATAG hướng đến hai nhóm người cùng lúc:
- Người tạo nội dung: bao gồm cả người có khuyết tật, những người cần công cụ có thể dùng được bằng bàn phím, trình đọc màn hình hoặc công nghệ hỗ trợ khác.
- Người dùng cuối: những người đọc, nghe, thao tác hoặc tương tác với nội dung được xuất bản từ công cụ đó.
Cấu trúc của ATAG: hai phần cần đọc cùng nhau
Có thể hiểu ATAG qua hai phần chính. Một phần nói về khả năng tiếp cận của chính công cụ. Phần còn lại nói về cách công cụ hỗ trợ tạo ra nội dung có thể tiếp cận.
| Phần của ATAG | Trọng tâm | Ví dụ dễ hiểu |
|---|---|---|
| Phần A | Công cụ tạo nội dung phải dễ tiếp cận | Người biên tập có thể dùng bàn phím, trình đọc màn hình và nhận thông báo lỗi rõ ràng. |
| Phần B | Công cụ phải hỗ trợ tạo nội dung dễ tiếp cận | Công cụ nhắc nhập văn bản thay thế cho hình ảnh, dùng mẫu có cấu trúc tiêu đề rõ ràng và cảnh báo lỗi accessibility thường gặp. |
Phần A: Khả năng tiếp cận của công cụ tạo nội dung
Phần A tập trung vào trải nghiệm của người đang sử dụng công cụ. Nếu một CMS hoặc trình soạn thảo chỉ dùng tốt bằng chuột, thiếu nhãn cho nút bấm, hoặc không đọc được bằng trình đọc màn hình, người tạo nội dung có khuyết tật sẽ gặp rào cản ngay trước khi họ có thể xuất bản nội dung.
Ở góc nhìn thực tế, phần này khuyến khích công cụ chú ý đến các điểm như:
- hỗ trợ thao tác bằng bàn phím, không phụ thuộc hoàn toàn vào chuột;
- tương thích với trình đọc màn hình và công nghệ hỗ trợ;
- có nhãn, hướng dẫn và thông báo lỗi rõ ràng;
- giữ luồng thao tác dễ hiểu khi người dùng tạo, chỉnh sửa, lưu hoặc xuất bản nội dung.
Phần B: Hỗ trợ tạo nội dung có thể tiếp cận
Phần B nhìn vào kết quả mà công cụ giúp tạo ra. Một công cụ tốt không chỉ cho phép người biên tập nhập nội dung, mà còn giúp họ tránh lỗi thường gặp trong quá trình xuất bản.
Ví dụ, công cụ có thể nhắc người dùng bổ sung văn bản thay thế khi tải ảnh lên, cung cấp mẫu trang có cấu trúc tiêu đề hợp lý, cảnh báo khi liên kết có nội dung mơ hồ, hoặc hướng dẫn sửa lỗi trước khi xuất bản. Những hỗ trợ nhỏ này giúp accessibility trở thành một phần tự nhiên của quy trình, thay vì là việc phải sửa lại sau cùng.
Các đặc điểm chính của ATAG 2.0
ATAG 2.0 được trình bày như một hướng dẫn toàn diện cho công cụ tạo nội dung. Các ý chính trong bài viết gốc có thể được tóm tắt như sau:
- Nhìn cả công cụ lẫn nội dung đầu ra: ATAG quan tâm đến người dùng công cụ và người dùng cuối của nội dung web.
- Khuyến khích tương thích với công nghệ hỗ trợ: công cụ nên làm việc tốt với những cách tương tác khác nhau, chẳng hạn bàn phím, trình đọc màn hình hoặc nhập liệu bằng giọng nói.
- Cho phép cải thiện từng bước: nhóm phát triển có thể bắt đầu từ những điểm ảnh hưởng nhiều nhất, rồi mở rộng dần theo quy trình sản phẩm.
Vì sao ATAG quan trọng?
ATAG quan trọng vì nó đưa accessibility vào sớm hơn trong quy trình tạo nội dung. Khi công cụ đã hỗ trợ đúng từ đầu, người biên tập không phải nhớ mọi yêu cầu thủ công, còn tổ chức có cơ hội giảm lỗi lặp lại trên nhiều trang.
- Tăng chất lượng nội dung được xuất bản: công cụ có thể hướng dẫn người viết tạo nội dung rõ ràng, có cấu trúc và thân thiện hơn với nhiều nhóm người dùng.
- Mở rộng khả năng tham gia của người tạo nội dung: người có khuyết tật cũng cần có thể sử dụng công cụ để viết, chỉnh sửa và xuất bản.
- Hỗ trợ quản trị accessibility: pháp luật, tiêu chuẩn và yêu cầu hợp đồng có thể khác nhau theo quốc gia, ngành và dự án. Dù vậy, việc đưa ATAG vào quy trình giúp tổ chức quản lý tiêu chuẩn truy cập web một cách có hệ thống hơn.
Kết luận
ATAG giúp nhìn accessibility từ gốc của quy trình: công cụ tạo nội dung. Khi công cụ dễ sử dụng và biết hướng dẫn người biên tập, nội dung web có nhiều cơ hội trở nên rõ ràng, có cấu trúc và dễ tiếp cận hơn.
Greeden đã phát hành UUU Web Accessibility Widget Tool, công cụ hỗ trợ triển khai khả năng truy cập web dễ dàng hơn. Nếu bạn đang cải thiện trải nghiệm tiếp cận trên website, hãy xem thêm thông tin chi tiết về công cụ này.