Đăng ký để truy cập nội dung chuyên sâu
Phần dành cho người đăng ký bao gồm danh sách 10 heuristic, cách ghi nhận vấn đề, ví dụ biểu mẫu đăng ký và mẹo ưu tiên sửa lỗi.
Đánh giá heuristic là cách rà soát giao diện bằng các nguyên tắc kinh nghiệm về khả năng sử dụng. Thay vì chờ đến khi có một vòng kiểm thử người dùng hoàn chỉnh, nhóm sản phẩm có thể mời một vài người am hiểu UX xem xét màn hình, luồng thao tác hoặc nguyên mẫu để phát hiện những điểm có thể làm người dùng bối rối.
Nói đơn giản, heuristic là một “quy tắc định hướng”. Nó không phải là luật cứng cho mọi trường hợp, nhưng giúp người đánh giá đặt câu hỏi đúng: người dùng có biết hệ thống đang làm gì không, ngôn ngữ có dễ hiểu không, có cách quay lại khi thao tác sai không, thông báo lỗi có chỉ ra cách sửa không.
Phương pháp này đặc biệt hữu ích ở giai đoạn thiết kế ban đầu, khi việc sửa một vấn đề trong bản phác thảo hoặc prototype thường nhanh hơn nhiều so với sửa sau khi đã phát triển xong. Tuy vậy, đánh giá heuristic không thay thế hoàn toàn kiểm thử với người dùng thật. Nó nên được xem là một lớp kiểm tra sớm, giúp nhóm chuẩn bị tốt hơn trước khi kiểm chứng bằng dữ liệu thực tế.
Khi nào nên dùng đánh giá heuristic?
Đánh giá heuristic phù hợp khi nhóm cần một cách kiểm tra nhanh để tìm lỗi rõ ràng trong giao diện, nhất là trước khi đưa thiết kế vào phát triển hoặc trước một vòng kiểm thử khả năng sử dụng.
- Khi mới có wireframe hoặc prototype: phát hiện sớm điểm gây nhầm lẫn trong cấu trúc màn hình, nhãn nút, luồng chuyển trang hoặc thông báo lỗi.
- Khi ngân sách nghiên cứu còn hạn chế: có thể rà soát ban đầu mà chưa cần tổ chức phiên kiểm thử người dùng đầy đủ.
- Khi cần chuẩn bị cho kiểm thử người dùng: loại bỏ các lỗi hiển nhiên để phiên kiểm thử tập trung vào vấn đề sâu hơn.
- Khi cải thiện khả năng truy cập web: đánh giá heuristic có thể chỉ ra nhiều điểm cản trở trải nghiệm, nhưng các yêu cầu accessibility vẫn cần được kiểm tra bằng tiêu chí và công cụ phù hợp.
Quy trình đánh giá heuristic
Một vòng đánh giá heuristic nên có phạm vi rõ ràng. Nếu phạm vi quá rộng, người đánh giá dễ ghi nhận nhiều nhận xét rời rạc nhưng khó ưu tiên hành động. Với sản phẩm phức tạp, hãy bắt đầu từ một luồng quan trọng như đăng ký tài khoản, tìm kiếm sản phẩm, thanh toán, gửi biểu mẫu hoặc đọc một nội dung chính.
1. Xác định phạm vi và người dùng mục tiêu
Trước khi đánh giá, cần thống nhất sản phẩm hoặc phần giao diện nào sẽ được xem xét, người dùng mục tiêu là ai và nhiệm vụ chính của họ là gì. Ví dụ: “người dùng mới đăng ký tài khoản trên di động” cụ thể hơn nhiều so với “đánh giá toàn bộ website”.
2. Chọn bộ heuristic
Bộ 10 heuristic của Jakob Nielsen thường được dùng cho đánh giá khả năng sử dụng giao diện. Với các lĩnh vực chuyên biệt, nhóm có thể bổ sung tiêu chí riêng, nhưng nên giữ danh sách đủ gọn để người đánh giá áp dụng nhất quán.
Nếu bài đánh giá liên quan đến web accessibility, hãy kết hợp heuristic với các tiêu chí cụ thể hơn như WCAG. Bài viết về khả năng truy cập web và WCAG có thể là điểm tham khảo tiếp theo khi cần kiểm tra sâu hơn.
Chúng tôi cũng cung cấp UUU Web Accessibility Widget Tool, một công cụ hỗ trợ triển khai các cải thiện về khả năng truy cập web. Nếu bạn đang rà soát giao diện hoặc chuẩn bị cải thiện accessibility cho website, hãy xem thêm thông tin chi tiết.