Đăng ký để truy cập
Đọc phần hướng dẫn chi tiết về quy trình sử dụng mẫu tự đánh giá khi bạn đăng ký.
Mẫu tự đánh giá khả năng tiếp cận thông tin là khung ghi chép giúp doanh nghiệp hoặc tổ chức tự xem lại mức độ dễ tiếp cận của website, tài liệu điện tử và nội dung đang cung cấp. Nói đơn giản, đây là cách trả lời có hệ thống cho ba câu hỏi: nội dung nào đang được đánh giá, đang dựa trên tiêu chuẩn nào, và những điểm nào cần cải thiện để nhiều người dùng hơn có thể sử dụng thông tin một cách thuận lợi.
Trong bối cảnh khả năng truy cập web, việc tự đánh giá không chỉ là một bản kiểm tra nội bộ. Nếu được trình bày rõ ràng, nó còn giúp tổ chức giải thích phạm vi kiểm tra, kết quả hiện tại và kế hoạch cải thiện tiếp theo cho các bên liên quan.
Mẫu tự đánh giá dùng để làm gì?
Mẫu tự đánh giá khả năng tiếp cận thông tin thường được dùng cho ba mục đích chính.
- Tự kiểm tra tình trạng hiện tại: tổ chức ghi lại website, trang, chức năng hoặc tài liệu điện tử đang được xem xét, rồi đối chiếu với các tiêu chí đã chọn.
- Xác định điểm cần cải thiện: kết quả đánh giá giúp tách rõ nội dung đã đáp ứng, nội dung chưa đáp ứng và vấn đề cần xử lý trước.
- Báo cáo và công bố nỗ lực cải thiện: khi kết quả và kế hoạch được viết rõ, tổ chức có thể chia sẻ tình trạng hiện tại với nội bộ hoặc bên ngoài một cách minh bạch hơn.
Điểm quan trọng là mẫu này không nên chỉ ghi “đạt” hoặc “không đạt”. Một bản đánh giá hữu ích cần cho người đọc biết vì sao kết quả đó được đưa ra, ví dụ nào cho thấy vấn đề, và bước tiếp theo sẽ là gì.
Cấu trúc nên có trong mẫu đánh giá
Một mẫu tự đánh giá dễ dùng thường có các phần sau. Có thể điều chỉnh tên mục cho phù hợp với quy mô website hoặc loại tài liệu đang kiểm tra.
| Hạng mục | Nội dung cần ghi | Vì sao cần thiết |
|---|---|---|
| Đối tượng đánh giá | Website, trang, chức năng, tệp hoặc tài liệu điện tử được kiểm tra. | Giúp tránh nhầm lẫn giữa phạm vi đã kiểm tra và phần chưa kiểm tra. |
| Phạm vi đánh giá | Toàn bộ website, một nhóm trang, một quy trình cụ thể hoặc một loại nội dung. | Giúp kết quả đánh giá có giới hạn rõ ràng. |
| Tiêu chuẩn tham chiếu | Ví dụ như WCAG hoặc JIS X 8341-3:2016, nếu tổ chức dùng các tiêu chuẩn đó. | Giúp người đọc hiểu kết quả được đối chiếu theo cơ sở nào. |
| Phương pháp đánh giá | Công cụ kiểm tra, kiểm tra thủ công, kiểm tra với người dùng hoặc kết hợp nhiều cách. | Giúp kết quả có tính giải thích, không chỉ là nhận định chung chung. |
| Mục kiểm tra | Ví dụ: văn bản thay thế cho hình ảnh, khả năng điều khiển bằng bàn phím, tiêu đề, liên kết và khả năng đọc hiểu. | Giúp nhóm phụ trách biết cần kiểm tra cụ thể điều gì. |
| Kết quả và kế hoạch cải thiện | Tình trạng đạt hoặc chưa đạt, vấn đề quan sát được, mức ưu tiên và hành động tiếp theo. | Biến bản đánh giá thành kế hoạch cải thiện có thể theo dõi. |
1. Làm rõ đối tượng và phạm vi đánh giá
Trước khi đánh giá, cần ghi rõ đối tượng là gì. Đó có thể là toàn bộ website, một trang giới thiệu dịch vụ, một biểu mẫu đăng ký, một tài liệu PDF hoặc một nhóm bài viết. Nếu phạm vi không rõ, kết quả rất dễ bị hiểu nhầm là đại diện cho toàn bộ hệ thống.
2. Chọn tiêu chuẩn và mục kiểm tra
Tiếp theo, cần nêu tiêu chuẩn hoặc bộ tiêu chí được dùng để đánh giá. Với nội dung web, bài viết gốc nêu ví dụ như WCAG và JIS X 8341-3:2016. Từ tiêu chuẩn đó, người đánh giá có thể chuyển thành các mục kiểm tra dễ hiểu hơn, chẳng hạn hình ảnh có văn bản thay thế hay không, liên kết có mô tả rõ ràng hay không, và thao tác bằng bàn phím có thực hiện được hay không.
3. Ghi lại phương pháp đánh giá
Phương pháp đánh giá nên được viết đủ cụ thể để người khác hiểu cách kết quả được tạo ra. Ví dụ, một tổ chức có thể kết hợp công cụ hỗ trợ kiểm tra, kiểm tra thủ công và phản hồi từ người dùng thực tế. Việc ghi phương pháp giúp phân biệt giữa lỗi được phát hiện bằng công cụ và vấn đề chỉ xuất hiện khi người dùng thật thao tác.
4. Tóm tắt kết quả và hành động tiếp theo
Kết quả nên đi kèm nhận xét ngắn và hành động cải thiện. Thay vì chỉ ghi “không phù hợp”, nên ghi vấn đề cụ thể, vị trí phát hiện, tác động với người dùng và hướng xử lý dự kiến. Cách viết này giúp nhóm phụ trách dễ chuyển bản tự đánh giá thành danh sách công việc.
Cách sử dụng mẫu tự đánh giá
Phần dưới đây trình bày quy trình sử dụng mẫu theo từng bước, từ chuẩn bị phạm vi đến công bố kết quả và duy trì cải thiện.
Chúng tôi đã phát hành UUU Web Accessibility Widget Tool, một công cụ hỗ trợ triển khai khả năng truy cập web dễ dàng hơn. Nếu bạn quan tâm đến việc cải thiện khả năng truy cập, hãy xem thêm thông tin chi tiết.