Thiết kế phổ quát là gì? 7 nguyên tắc và cách áp dụng trong sản phẩm, dịch vụ

Thiết kế phổ quát là cách thiết kế sản phẩm, dịch vụ và không gian để càng nhiều người càng tốt có thể sử dụng dễ dàng ngay từ đầu, bất kể tuổi tác, khả năng cơ thể, khả năng nhận thức, ngôn ngữ hoặc bối cảnh văn hóa.

Nói ngắn gọn, thiết kế phổ quát không chờ đến khi có người gặp khó khăn rồi mới bổ sung một giải pháp riêng. Cách tiếp cận này đưa nhu cầu đa dạng của người dùng vào các quyết định ban đầu: bố cục, cách thao tác, thông tin hướng dẫn, mức độ an toàn khi xảy ra lỗi và không gian sử dụng.

Trong sản phẩm số, tư duy này gần với khả năng truy cập web: giao diện không chỉ đẹp với một nhóm người dùng lý tưởng, mà còn cần dễ dùng với trình đọc màn hình, bàn phím, nhập liệu giọng nói, màn hình nhỏ hoặc các điều kiện sử dụng khác nhau.

Vì sao thiết kế phổ quát cần được tính từ đầu?

Thiết kế phổ quát thường được gắn với kiến trúc sư người Mỹ Ronald Mace. Điểm cốt lõi trong cách nghĩ này là không xem “người dùng bình thường” và “người dùng cần hỗ trợ” như hai nhóm tách biệt. Một thiết kế dễ hiểu, dễ thao tác và ít gây lỗi thường có lợi cho nhiều người cùng lúc.

Ví dụ, cửa tự động không chỉ hỗ trợ người dùng xe lăn. Nó cũng hữu ích với người đang bế trẻ nhỏ, người mang hành lý hoặc người cao tuổi. Tương tự, phụ đề trong video không chỉ hỗ trợ người khiếm thính, mà còn giúp người xem trong môi trường ồn ào hoặc khi không thể bật âm thanh.

Mục tiêu của thiết kế phổ quát

• Đáp ứng sự đa dạng của người dùng: thiết kế cần xét đến khác biệt về độ tuổi, khả năng vận động, khả năng nhìn, nghe, hiểu và bối cảnh sử dụng.
• Giảm nhu cầu chỉnh sửa riêng lẻ: thay vì tạo ra một thiết kế khó dùng rồi thêm ngoại lệ sau đó, nhóm thiết kế cố gắng làm cho phương án ban đầu linh hoạt hơn.
• Tạo môi trường hòa nhập hơn: khi nhiều người có thể sử dụng cùng một sản phẩm hoặc dịch vụ theo cách bình đẳng, rào cản tham gia cũng giảm đi.

Thiết kế phổ quát không chỉ là thiết kế cho người khuyết tật

Người khuyết tật là nhóm người dùng quan trọng cần được xem xét nghiêm túc, nhưng thiết kế phổ quát không dừng ở đó. Nó cũng tính đến người mới sử dụng, người cao tuổi, trẻ em, người thuận tay trái, người không quen ngôn ngữ chuyên môn hoặc người đang dùng sản phẩm trong điều kiện hạn chế.

Với website và ứng dụng, việc hiểu cách người khuyết tật sử dụng web giúp nhóm thiết kế nhìn rõ hơn các tình huống dễ bị bỏ sót, chẳng hạn thao tác chỉ bằng bàn phím, đọc nội dung bằng trình đọc màn hình hoặc cần văn bản thay thế cho hình ảnh.

Chúng tôi đã phát hành UUU Web Accessibility Widget Tool, công cụ hỗ trợ triển khai các cải thiện về khả năng truy cập web. Nếu bạn đang rà soát website hoặc muốn giảm rào cản sử dụng cho nhiều nhóm người dùng hơn, hãy xem thêm thông tin chi tiết.