Đăng ký để truy cập
Đọc thêm nội dung này khi bạn đăng ký ngay hôm nay.
Khả năng truy cập web là cách thiết kế, viết nội dung và phát triển trang web để nhiều người nhất có thể sử dụng được, bất kể họ nhìn, nghe, thao tác hoặc xử lý thông tin theo cách nào.
Nói ngắn gọn, một trang web dễ truy cập không chỉ dành cho người khuyết tật. Nó cũng giúp người cao tuổi, người bị chấn thương tạm thời, người đang dùng điện thoại ngoài trời nắng, hoặc người không thể dùng chuột trong một thời điểm nào đó hoàn thành việc họ cần làm.
Bài viết này giải thích các khái niệm cơ bản, vì sao khả năng truy cập ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm người dùng, và những bước thực tế mà đội ngũ thiết kế, phát triển, biên tập nội dung và quản lý website có thể áp dụng.
Khả năng truy cập web giải quyết vấn đề gì?
Một rào cản truy cập xuất hiện khi người dùng không thể nhận biết thông tin, không thể thao tác với giao diện, hoặc không hiểu cách tiếp tục. Ví dụ, một nút chỉ có biểu tượng nhưng không có nhãn rõ ràng có thể gây khó khăn cho người dùng trình đọc màn hình. Một video không có phụ đề khiến người khiếm thính hoặc người đang ở nơi ồn ào khó theo dõi nội dung.
Vì vậy, khả năng truy cập web không phải là một lớp trang trí được thêm vào sau cùng. Nó là cách giảm rào cản ngay từ cấu trúc nội dung, thiết kế giao diện, mã HTML và quy trình kiểm tra.
Những nhóm người dùng thường được hưởng lợi
Các nhu cầu truy cập rất đa dạng, nhưng có thể bắt đầu bằng một số tình huống phổ biến sau.
| Người dùng hoặc tình huống | Điều trang web cần hỗ trợ |
|---|---|
| Người khiếm thị hoặc thị lực yếu | Cấu trúc tiêu đề rõ ràng, nhãn cho nút và biểu mẫu, văn bản thay thế cho hình ảnh, khả năng dùng với trình đọc màn hình. |
| Người khiếm thính | Phụ đề cho video, nội dung không phụ thuộc hoàn toàn vào âm thanh, thông báo quan trọng bằng văn bản. |
| Người gặp khó khăn khi dùng chuột | Điều khiển được bằng bàn phím, thứ tự focus hợp lý, vùng bấm đủ dễ thao tác. |
| Người gặp khó khăn về nhận thức | Ngôn ngữ rõ ràng, điều hướng nhất quán, hướng dẫn ngắn gọn, thông báo lỗi dễ hiểu. |
| Người dùng trong môi trường hạn chế | Độ tương phản tốt, chữ dễ đọc, thao tác đơn giản khi dùng thiết bị nhỏ hoặc ánh sáng mạnh. |
WCAG là điểm tựa để kiểm tra khả năng truy cập
WCAG là bộ hướng dẫn quốc tế thường được dùng làm điểm tựa kỹ thuật khi đánh giá khả năng truy cập của nội dung web. Với người mới bắt đầu, cách dễ nhớ nhất là nhìn WCAG qua bốn nguyên tắc: có thể nhận thức, có thể thao tác, có thể hiểu được và đủ bền vững để hoạt động với nhiều công nghệ hỗ trợ.
- Có thể nhận thức: Người dùng phải nhận biết được thông tin. Ví dụ, hình ảnh quan trọng cần có văn bản thay thế, video cần phụ đề khi nội dung âm thanh mang ý nghĩa.
- Có thể thao tác: Người dùng phải điều khiển được giao diện. Ví dụ, các chức năng chính cần dùng được bằng bàn phím, không chỉ bằng chuột.
- Có thể hiểu được: Nội dung và thao tác phải rõ ràng. Ví dụ, tiêu đề, nhãn và thông báo lỗi cần nói đúng việc người dùng phải làm.
- Bền vững: Nội dung cần được xây dựng bằng cấu trúc ổn định để trình duyệt và công nghệ hỗ trợ có thể diễn giải đúng. Đây là lý do HTML ngữ nghĩa rất quan trọng.
Những điểm dễ bị bỏ sót
Nhiều lỗi truy cập không nằm ở phần nhìn thấy ngay trên màn hình. Chúng thường xuất hiện trong mối quan hệ giữa nội dung, mã đánh dấu và cách người dùng thao tác.
- Tiêu đề không có cấu trúc: Nếu các phần không có tiêu đề rõ ràng, người dùng trình đọc màn hình khó quét nhanh nội dung. Có thể xem thêm bài viết về tiêu đề của các phần.
- Nhãn biểu mẫu thiếu nghĩa: Một ô nhập chỉ ghi “nhập vào đây” không cho biết người dùng cần nhập tên, email hay nội dung liên hệ.
- Màu sắc là tín hiệu duy nhất: Nếu lỗi chỉ được đánh dấu bằng màu đỏ, người không phân biệt màu tốt có thể bỏ lỡ thông tin.
- Focus bàn phím khó theo dõi: Khi người dùng bấm phím Tab mà không biết đang ở đâu, họ rất dễ mắc kẹt.
- ARIA dùng quá mức: ARIA, viết đầy đủ là Accessible Rich Internet Applications, có thể bổ sung thông tin cho công nghệ hỗ trợ. Tuy nhiên, nó không thay thế cho HTML đúng nghĩa và nhãn rõ ràng.
Bắt đầu từ những việc nhỏ nhưng có tác động rõ
Không cần đợi đến một lần tái thiết kế lớn mới cải thiện được khả năng truy cập. Có thể bắt đầu bằng những việc thường gặp: viết lại tiêu đề cho rõ, thêm văn bản thay thế cho hình ảnh mang thông tin, sửa nhãn biểu mẫu, kiểm tra thao tác bằng bàn phím và xem lại phụ đề cho video.
Chúng tôi đã phát hành UUU Web Accessibility Widget Tool, công cụ hỗ trợ triển khai khả năng truy cập web. Nếu đang tìm cách cải thiện website theo từng bước, hãy xem thêm thông tin chi tiết.