Tại Úc, không có một đạo luật riêng chỉ điều chỉnh khả năng tiếp cận web. Khung pháp lý chính là Disability Discrimination Act 1992 (DDA), tức Luật Chống phân biệt đối xử với người khuyết tật. Luật này cấm phân biệt đối xử vì khuyết tật trong nhiều lĩnh vực của đời sống công cộng, bao gồm việc cung cấp hàng hóa, dịch vụ và cơ sở vật chất.
Website, ứng dụng và các dịch vụ số có thể là một phần của hàng hóa hoặc dịch vụ đó. Vì vậy, cả cơ quan công lẫn doanh nghiệp tư nhân cần xem khả năng tiếp cận là một yêu cầu xuyên suốt quá trình thiết kế, mua sắm, phát triển và vận hành, thay vì chỉ là việc sửa giao diện sau khi nhận được khiếu nại.
DDA áp dụng với dịch vụ số như thế nào?
DDA không đưa ra một danh sách kỹ thuật cố định cho từng website. Luật tập trung vào kết quả: người khuyết tật không được bị từ chối hoặc gặp bất lợi khi sử dụng hàng hóa và dịch vụ chỉ vì cách dịch vụ đó được cung cấp.
Trong môi trường số, rào cản có thể xuất hiện khi người dùng không thể đọc nội dung bằng trình đọc màn hình, không thể thao tác chỉ bằng bàn phím, không hiểu thông báo lỗi hoặc không thể hoàn thành một quy trình trực tuyến. Bài viết về cách người khuyết tật sử dụng web và công nghệ hỗ trợ giải thích rõ hơn những tình huống này.
Một khái niệm cần lưu ý là điều chỉnh hợp lý. Đây là thay đổi giúp loại bỏ rào cản để người khuyết tật có thể tiếp cận dịch vụ trên cơ sở bình đẳng. Nghĩa vụ này có thể được giới hạn nếu tổ chức chứng minh rằng việc điều chỉnh gây ra khó khăn không thể biện minh. Việc đánh giá phụ thuộc vào hoàn cảnh cụ thể, trong đó có lợi ích của thay đổi, chi phí, nguồn lực và tác động nếu không điều chỉnh. Vì thế, không nên hiểu rằng mọi lỗi WCAG tự động tạo thành vi phạm pháp luật, nhưng cũng không thể mặc nhiên viện dẫn chi phí hoặc sự bất tiện để bỏ qua rào cản.
Website không dễ tiếp cận có thể dẫn đến khiếu nại về phân biệt đối xử. Tổ chức muốn tìm hiểu thêm về loại rủi ro này có thể xem bài viết về các trường hợp pháp lý liên quan đến khả năng tiếp cận web. Với một vụ việc cụ thể, cần tham khảo ý kiến của chuyên gia pháp lý tại Úc thay vì chỉ dựa vào một danh sách kiểm tra kỹ thuật.
WCAG 2.2 cung cấp tiêu chuẩn kỹ thuật
Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) là bộ hướng dẫn quốc tế do World Wide Web Consortium (W3C) phát triển. Hướng dẫn chính thức hiện hành của Ủy ban Nhân quyền Úc khuyến nghị các tổ chức đạt tối thiểu WCAG 2.2 ở mức AA.
WCAG được xây dựng trên bốn nguyên tắc. Bảng dưới đây chuyển các thuật ngữ kỹ thuật thành câu hỏi thực tế mà nhóm vận hành có thể dùng khi kiểm tra dịch vụ.
| Nguyên tắc | Câu hỏi kiểm tra |
|---|---|
| Có thể nhận biết | Người dùng có nhận được thông tin qua cách phù hợp, chẳng hạn văn bản thay thế cho hình ảnh hoặc phụ đề cho nội dung có âm thanh không? |
| Có thể thao tác | Các nút, liên kết, biểu mẫu và điều hướng có sử dụng được bằng bàn phím hoặc công nghệ hỗ trợ không? |
| Dễ hiểu | Nội dung, nhãn và thông báo lỗi có rõ ràng, nhất quán và giúp người dùng sửa sai không? |
| Vững chắc | Mã và cấu trúc nội dung có đủ rõ để nhiều trình duyệt và công nghệ hỗ trợ diễn giải đáng tin cậy không? |
WCAG có ba mức A, AA và AAA. Mức AA bao gồm các tiêu chí ở cả mức A và AA; đây không phải hai lựa chọn tách rời. Mức AAA bổ sung các tiêu chí cao hơn nhưng không được W3C khuyến nghị làm yêu cầu chung cho toàn bộ website trong mọi trường hợp. Việc tuyên bố phù hợp cũng cần xét toàn bộ trang hoặc toàn bộ bước trong một quy trình, không chỉ một thành phần riêng lẻ.
Trách nhiệm của các cơ quan chính phủ
Các dịch vụ số của Chính phủ Úc phải tuân theo pháp luật và các tiêu chuẩn áp dụng cho phạm vi của từng dịch vụ. Chính sách trải nghiệm số hiện hành yêu cầu các cơ quan xem xét DDA, phiên bản WCAG mới nhất và hướng dẫn nội dung của Chính phủ Úc. Phạm vi, lộ trình và trường hợp miễn trừ được xác định trong chính sách liên quan; do đó, câu khẳng định rằng mọi website của mọi cấp chính quyền đều chịu một yêu cầu WCAG 2.0 giống hệt nhau là không đủ chính xác.
Đối với cơ quan công, khả năng tiếp cận không chỉ nằm ở mã nguồn. Yêu cầu này còn ảnh hưởng đến mua sắm công nghệ, nội dung, tài liệu, biểu mẫu, kênh hỗ trợ và cách tiếp nhận phản hồi. Kiểm tra tự động có thể tìm ra một số lỗi, nhưng cần kết hợp với kiểm tra bàn phím, công nghệ hỗ trợ và người dùng thực tế để phát hiện các rào cản mà công cụ không nhận biết được.
Doanh nghiệp tư nhân cần làm gì?
DDA không chỉ liên quan đến doanh nghiệp lớn. Một tổ chức cung cấp hàng hóa hoặc dịch vụ trực tuyến, dù có thu phí hay không, có thể phải xem xét khả năng tiếp cận. Các lĩnh vực như thương mại điện tử, ngân hàng và giáo dục đặc biệt cần chú ý vì người dùng thường phải hoàn thành những tác vụ quan trọng qua website hoặc ứng dụng.
Doanh nghiệp có thể bắt đầu bằng một quy trình ngắn và có thể lặp lại:
- Xác định các hành trình quan trọng: ưu tiên đăng ký, đăng nhập, tìm kiếm, thanh toán, đặt lịch và liên hệ hỗ trợ.
- Đặt mục tiêu kỹ thuật: dùng WCAG 2.2 mức AA làm mốc tối thiểu, đồng thời xem xét nhu cầu thực tế của người dùng.
- Kiểm tra bằng nhiều phương pháp: kết hợp công cụ tự động, kiểm tra thủ công bằng bàn phím và thử nghiệm với công nghệ hỗ trợ.
- Sửa theo mức độ ảnh hưởng: xử lý trước các lỗi khiến người dùng không thể nhận thông tin hoặc hoàn thành tác vụ.
- Đưa yêu cầu vào mua sắm: yêu cầu nhà cung cấp cung cấp bằng chứng kiểm tra, kế hoạch khắc phục và trách nhiệm bảo trì.
- Duy trì kênh phản hồi dễ tiếp cận: giúp người dùng báo rào cản và nhận phương án thay thế khi vấn đề chưa thể sửa ngay.
Khả năng tiếp cận cần được theo dõi sau mỗi lần thay đổi nội dung, giao diện hoặc quy trình. Một lần kiểm tra đạt yêu cầu không bảo đảm rằng website sẽ tiếp tục dễ tiếp cận sau các bản cập nhật.
Lợi ích ngoài việc giảm rủi ro pháp lý
Thiết kế dễ tiếp cận giúp nhiều người sử dụng dịch vụ thuận lợi hơn, bao gồm người khuyết tật, người cao tuổi và người đang gặp hạn chế tạm thời hoặc theo hoàn cảnh. Nhãn rõ ràng, cấu trúc tiêu đề hợp lý, thao tác bàn phím và thông báo lỗi dễ hiểu cũng làm quy trình dễ sử dụng hơn nói chung.
Một số thực hành về khả năng tiếp cận, chẳng hạn cấu trúc nội dung rõ ràng và văn bản liên kết có ý nghĩa, cũng hỗ trợ chất lượng nội dung và khả năng máy tìm kiếm hiểu trang. Tuy nhiên, việc đạt WCAG không tự động bảo đảm thứ hạng tìm kiếm, lượng truy cập hoặc doanh thu. Lợi ích kinh doanh phụ thuộc vào chất lượng dịch vụ, nhu cầu của người dùng và cách tổ chức duy trì các cải tiến.
Kết luận
Tại Úc, DDA tạo nền tảng pháp lý chống phân biệt đối xử, còn WCAG 2.2 cung cấp cách đánh giá kỹ thuật cụ thể hơn. Cơ quan công và doanh nghiệp tư nhân nên kết hợp tiêu chuẩn, thử nghiệm thực tế, quy trình phản hồi và cải tiến liên tục. Cách làm này vừa giảm rào cản cho người dùng, vừa giúp tổ chức quản lý rủi ro có hệ thống.
Chúng tôi cung cấp UUU Web Accessibility Widget Tool để hỗ trợ triển khai một số chức năng tiếp cận trên website. Công cụ hỗ trợ không thay thế việc thiết kế đúng từ đầu, kiểm tra thủ công, thử nghiệm với người dùng hoặc tư vấn pháp lý và chuyên môn khi cần.